Karar Kartları & Akıl Yürütme Laboratuvarı (T1–T4 • 3/3 Kapı Kontrolü • LGS Sınav Yüzleri)
Sık Yapılan Yanlış: Fiilimsi ekini aldığı hâlde zamanla bir nesne veya kavramın kalıcı adı olmuş sözcükleri (çakmak, dondurma, danışma, uçurtma, kazma) isim-fiil sanmak.
Doğru Karar: Sözcük eylem anlamını koruyor ve "-ma/-me" ile olumsuz yapılabiliyorsa isim-fiildir; bir varlığın kalıcı adı olmuşsa ve olumsuzu yapılamıyorsa artık isimdir, fiilimsi değildir.
Sık Yapılan Yanlış: Özellikle "-mış/-miş", "-acak/-ecek", "-ar/-er", "-maz/-mez" eklerini cümlenin yüklemi olan çekimli fiillerde gördüğünde sıfat-fiil sanmak.
Doğru Karar: Cümlede yargıyı kip ve kişi ekiyle bağlayan sözcük çekimli fiildir; ismi niteleyen veya adlaşmış sıfat görevinde kullanılan sözcük sıfat-fiildir.
Sık Yapılan Yanlış: İsim soylu sözcüklere gelen "-ken" ekini (çocukken, evdeyken) zarf-fiil sanmak veya zarf-fiilin cümleye kattığı durum ("nasıl?") ile zaman ("ne zaman?") anlamını ayırt edememek.
Doğru Karar: Fiilimsi ekleri yalnızca fiil kök veya gövdelerine gelir; isim soylu sözcüğe gelen "-ken" zarf-fiil yapmaz. Zarf-fiiller yükleme sorulan "Nasıl?" sorusuyla durum, "Ne zaman?" sorusuyla zaman bildirir.
Sık Yapılan Yanlış: Önündeki isim düştüğü için çekim eki alan sıfat-fiilleri (gelenler, tanıdıklarını) sıradan isim sanıp fiilimsi sayısına dahil etmemek.
Doğru Karar: Sıfat-fiilin nitelediği isim düşse bile sözcük fiilimsi özelliğini korur (gelen insanlar → gelenler). Bir cümledeki yan yargı sayısı fiilimsi sayısına eşittir.